Beyindeki Müzik

Vuust, P., Heggli, O.A., Friston, K.J. et al. Music in the brain. Nat Rev Neurosci 23, 287–305 (2022). https://doi.org/10.1038/s41583-022-00578-5

Müzik, bizi hem fiziksel hem de duygusal olarak harekete geçiren duygusal ve zevkli bir deneyim kaynağı olarak insan kültürlerinin her yerinde bulunur ve müzik çalmayı öğrenmek hem beyin yapısını hem de beyin fonksiyonunu şekillendirir. Beyindeki müzik işleme, yani melodi, armoni ve ritim algısı, geleneksel olarak pasif dinleme paradigmaları kullanılarak işitsel bir fenomen olarak incelenmiştir. Ancak müzik dinlerken, bundan sonra ne olacağına dair aktif olarak tahminler üretiriz. Bu aktif yön, aksiyon, duygu ve öğrenmeyle ilgili beyin yapılarını içeren müzik işlemenin daha kapsamlı bir şekilde anlaşılmasına yol açmıştır. Burada müzik algısına ilişkin bilişsel sinirbilim literatürünü gözden geçireceğiz. Müzik modelinin tahmine dayalı kodlamasıyla formüle edildiği üzere, müzik algısı, eylemi, duygu ve öğrenmenin tamamının insan beyninin temel tahmin kapasitesine dayandığını gösteriyoruz. Bu İnceleme, bireylerdeki müzik algısı ve uzmanlığına ilişkin bu formülasyonun, kolektif müzik yapımının dinamiklerini ve altında yatan beyin mekanizmalarını açıklayacak şekilde nasıl genişletilebileceğini açıklamaktadır. Bunun da müzik doğaçlamasında da görüldüğü üzere insan yaratıcılığı üzerinde önemli etkileri vardır. Bu son gelişmeler, müziği sinirbilimsel açıdan anlamlı kılan şeyin ne olduğuna yeni bir ışık tutuyor.

Bu İncelemede, bir müzik parçasını dinleme sürecinde ‘bundan sonra ne olacağı’na dair beyinsel tahminleri nasıl oluşturduğumuzu ve bu sürecin algı, eylem, duygu ve zamanla öğrenmeye nasıl yol açtığını formüle eden “Müziğin Tahmine Dayalı Kodlama Modeli (Predictive Coding of Music=PCM)” açıklanmaktadır. PCM modeli, melodisi, armonisi ve ritmi olan bir müzik dinlediğimizde beynimizin, algımızı yönlendiren, önceki deneyimlere ve tahmine dayalı bir modeli devreye aldığını göstermektedir.

Beyindeki müzik üzerine son 20 yılda yapılan araştırmalar, beynin öngörücü kodlama yoluyla müziği nasıl işlediğine dair temel bir anlayış yarattı. Önümüzdeki çalışmalar, müziğin sosyal etkileşimleri nasıl şekillendirdiğini ve tahmine dayalı kodlamanın müzik yoluyla ortak anlam ve hatta belki de mutluluk halleri yaratmadaki rolünü daha derinden anlamaya yönelebilir. Bu yolculuğun bir parçası olarak çözülmemiş birçok soru var. Bu bağlamda, çapraz-modal paradigmalara yönelik son gelişmelere ve neredeyse tamamen Batı müziği ve batılı katılımcılara ilişkin çalışmalara dayanan, müzik ve beyin hakkındaki mevcut bilgilerimizi desteklemek için kültürler arası beyin deneylerine de ihtiyaç var. Bir başka ilginç ancak şu ana kadar cevaplanmamış soru, müziğin zihinsel imgelenmesi sırasında kendi kendine bir öngörü oluşturmanın mümkün olup olmadığıdır. Hareket etmeden, funky bir ritim hayal ederek keyifli bir ritim deneyimi yaşamak mümkün olabilir mi? Dahili ölçüm modelini karşılaştıracak hiçbir duyusal bilgi olmayacağından, PCM modeli, en azından daha düşük seviyeli tahminler için kesin tahmin hataları üretmenin zor olacağını varsayar, ancak bu, test edilebilecek ampirik bir sorudur. Dahası, yalnızca birkaç çalışma, müzikal olayların gömülü olduğu farklı beyinsel tahmin çerçevelerinin etkisini dikkate almıştır. Melodi, armoni ve ritim arasındaki etkileşimin (örneğin, değişen tonalitelerin etkisi veya belirli bir melodinin ölçülü yer değiştirmesinin etkisi) yanı sıra sözler ve melodi arasındaki etkileşimi açıklığa kavuşturmak gelecekteki çalışmaların konusu olacaktır. Bu İnceleme temel olarak melodi, ritim ve armonideki beklentilerle ilgili tahmine dayalı kodlamaya odaklanmış olsa da, muhtemelen ses yönlendirme, enstrümantasyon, tını, ses manzaraları gibi müzikal olaylarla ilişkili tahmine dayalı mekanizmalar da iş başındadır. Bunlar beyindeki daha soyut işitsel tahmin süreçleriyle ilişkili olabilir.

PCM modeli bu çabalar için ilgi çekici ancak özel olmayan bir çerçeve sunmaktadır. PCM modelinin gizli referans yapılarını modellemeye yönelik olasılıksal yaklaşımına bir alternatif, birleştirilmiş doğrusal olmayan osilatörlerin rezonansı açısından ölçü ve tonalite algısını simüle eden osilatör tabanlı bir yaklaşımdır . Osilatör yaklaşımı, öğrenilen müzik deneyiminin yukarıdan aşağıya etkilerinden ziyade uyarıcı özelliklerine daha fazla ağırlık verir. Sonuç olarak, PCM modeli veya motor sisteminin katkıda bulunduğunu öne süren işitsel tahmin hipotezi için eylem simülasyonu gibi diğer tahmine dayalı yaklaşımlar tarafından açıklanabilecek müzikal fenomen aralığını açıklamakta zorluklar yaşanacaktır. Bununla birlikte, farklı işlem seviyeleri göz önüne alındığında, iki açıklama yararlı bir şekilde birleştirilebilir; osilatör temelli yaklaşım, beynin olasılıksal tahminleri detaylandırmak için kullandığı içsel veya üretken modellerin temelini sağlar. Genel olarak, PCM modelinin müzik algısı, eylemi, duygu ve öğrenmenin altında yatan sinir mekanizmalarına ışık tutmaya devam edeceğini ve tahminin beyin fonksiyonunun ardındaki temel prensip olarak anlaşılmasında faydalı olacağını umuyoruz. Bu içgörüler, müziğin hem bireyin kendisi için hem de insanlar arasındaki müzikal etkileşimlerde nasıl anlamlı hale geldiğini anlamak için yeni bir yol sunabilir.

Bu makale 512 kez okundu.